Kinh Thánh của một con người - Cao Hành Kiện

Kinh Thánh của một con người

Cao Hành Kiện

Hắn cần có một tổ ấm, cần một nơi ẩn náu, để trốn tránh người khác, một chốn riêng tư cho một mình hắn, không bị ai dòm ngó.

Hắn cần có được một căn phòng cách âm, đóng cửa phòng lại có thể nói to mà không ai nghe thấy, muốn nói gì thì nói, một vũ trụ riêng trong đó hắn có thể nghĩ ra lời mà không cần hạ giọng. Hắn không thể náu mình trong cái kén như một con nhộng âm thầm nữa rồi, hắn cần được sống, được cảm nhận, khi làm tình với một người đàn bà, hắn muốn rên rỉ hay la to lên, cho đến khi kiệt lực. Phen này hắn phải đấu tranh để giành lấy một không gian sinh tồn, không thể nào chịu đựng được cái ngột ngạt của những năm qua, và cái ước muốn vừa khơi dậy này nhất định phải được thoả mãn.

Căn phòng nhỏ hắn ở hồi đó chỉ vừa vặn chiếc giường một người, cái bàn và cái kệ sách. Mùa đông, để thêm cái lò và ống thông hơi, có thêm một người trong phòng là hết chỗ cục cựa. Bên kia tấm ván tường là hàng xóm, hắn nghe rõ mồn một, bất luận hai vợ chồng công nhân tí tởn ban đêm hay đứa bé tè tè. Cái sân có vòi nước và ống thoát nước, hắn phải dùng chung với hai gia đình. Mỗi lần cô bé đến thăm hắn là bị hàng xóm theo dõi, hai người uống trà hay trò chuyện hắn cũng phải để ngỏ cửa.Vợ hắn lấy hắn hơn mười năm trước song hai người chưa bao giờ ăn ở với nhau, ả đã xin đảng uỷ Hội nhà văn mở cuộc điều tra về hắn, và đảng uỷ đã liên hệ với uỷ ban khu phố. Đảng xía vào mọi việc, tư tưởng, sáng tác của hắn cũng như đời tư.

Lần đầu tiên đến thăm hắn, cô bé mặc bộ quân phục rộng thùng thình có gắn huy hiệu đỏ. Mặt cũng đỏ, cô ta nói đọc tiểu thuyết của hắn rất cảm động. Hắn vốn ngại những cô bộ đội, nhưng thấy cô mặt non choẹt, bầu bầu, hắn hỏi cô bao nhiêu tuổi. Cô ta tự giới thiệu, nói đã học trường y tế quân đội và hiện đang thực tập một năm ở bệnh viện quân y. Năm ấy, cô mới mười bảy. Tuổi này là tuổi các cô hay yêu, hắn tự nhủ.

Lúc hắn ta hôn cô lần đầu tiên, sau khi đã cẩn thận khép cửa phòng lại, thì toà án vẫn chưa xong thủ tục li dị. Hắn nín thở vuốt ve cô, trong tai còn nghe thấy hàng xóm mở nước máy giặt quần áo hay rửa rau gì đó, rồi tiếng đổ nước bẩn. Hắn nghe cả từng bước đi của họ.

Rõ ràng là hắn phải có cho được một nơi chốn riêng, cho dù chỉ là để có thể ôm một người đàn bà trong vòng tay. Chỉ cần một cái mái che mưa che gió, và bốn bức tường bao quanh, cách ly hắn với âm thanh bên ngoài. Chứ hắn không hề có ý định lấy vợ lần nữa. Cuộc hôn nhân kéo dài hơn mười năm do pháp luật bắt buộc như vậy quá đủ rồi. Hắn ngại phụ nữ lắm rồi, đặc biệt là các cô trẻ đẹp, tương lai đầy hứa hẹn, mà hắn có thể yêu mê yêu mệt. Đã mấy lần hắn bị phản bội và tố giác. Hồi còn ở đại học, hắn yêu một cô bạn cùng lớp. Khuôn mặt thon thon, giọng nói dịu dàng, cô gái dễ thương và cầu tiến ấy đã nộp một bản báo cáo tư tưởng cho bí thư đảng uỷ, ghi lại những lời hắn mỉa mai cuốn tiểu thuyết cách mạng Lời ca tuổi trẻ mà Đoàn thanh niên cộng sản bắt sinh viên phải đọc. Thật ra cô không hề có ý hại hắn, nhưng con gái là thế, càng yêu lại càng muốn giãi bày tâm sự với đảng, cũng như tín đồ muốn thố lộ mọi chuyện với cha cố. Thế là tổ đảng nhận định hắn có vấn đề tư tưởng. Chưa phải là trọng tội, hắn vẫn được trường cấp bằng tốt nghiệp tuy không được kết nạp đoàn. Với cô vợ thì nghiêm trọng hơn, ả mà có chứng cớ trong tay, thí dụ một trang bản thảo viết chui của hắn thôi, thì hồi đó cũng đủ để hắn bị quy là phần tử phản cách mạng. Ôi, đẹp làm sao những năm tháng cách mạng ấy, các cô lên cơn cách mạng tới mức gieo rắc kinh hoàng!

Một cô gái mặc quân phục như cô bé, làm sao hắn tin được. Cô ta đến xin hắn giúp ý kiến về văn học. Hắn nói hắn không thể dạy cô được và khuyên cô theo học lớp bổ túc ở đại học. Có đủ thứ lớp bổ túc học tối, chỉ cần đóng một số tiền nhỏ, hai năm sau là được cấp bằng hẳn hoi. Cô hỏi hắn nên đọc những cuốn nào. Hắn khuyên cô không nên đọc các giáo trình, bây giờ phần lớn thư viện đã mở cửa trở lại rồi, cô tha hồ đọc những cuốn trước đây bị cấm. Cô lại nói còn muốn tập viết văn, hắn khuyên cô đừng viết, chỉ tổ hại đến tiền đồ của cô, hắn lao đao nhiều hắn biết. Một cô gái bình thường và trong trắng như cô, mang quân phục, lại có nghề y trong tay, tiền đồ coi như đã vạch sẵn. Cô trả lời em không bình thường không trong trắng như anh tưởng đâu. Cô muốn tìm hiểu thêm nhiều chuyện, muốn hiểu đời, điều đó đâu có mâu thuẫn gì với bộ quân phục và nghề y.

Không phải hắn không ưng cô, nhưng hắn không muốn lôi thôi, muốn làm tình thì chọn cô gái nào từng trải là yên chuyện, khỏi mất công dạy bảo việc đời. Vả lại, đời là cái gì, chỉ có trời biết.

Làm sao mà hắn có thể giảng cho cô hiểu thế nào là cuộc đời, còn thế nào là văn học thì lại càng gay go hơn nữa, cũng như hắn không tài nào giải thích được cho bí thư đảng đoàn Hội nhà văn, cơ quan chủ quản của hắn, hiểu rằng cái mà hắn gọi là văn học thì không cần ai lãnh đạo hay cho phép cả. Bởi vậy hắn mới lao đao khốn đốn mãi.

Trước bộ quân phục của cô gái dễ thương và tươi mát chừng ấy, hắn chẳng hề lung lay, mơ tưởng. Hắn không thể tưởng tượng có ngày hắn sẽ chạm vào người cô, hay có ngày hai người sẽ ngủ với nhau. Hôm cô ta đến trả mấy cuốn sách mượn trên kệ, mặt cô đỏ ửng, thở dốc bước vào nhà. Hắn pha trà như phải thù tiếp tổng biên tập một tạp chí. Hắn mời cô ngồi xuống chiếc ghế trước bàn giấy, bên cạnh cửa vào, còn hắn ngồi trên cái ghế phía sau bàn. Trong phòng còn có một cái ghế bành thô mộc. Lúc ấy đã vào đông, trong phòng đã đặt lò than. Để cô ngồi trên ghế bành thì cái ống thông khói sẽ che khuất khuôn mặt cô, khó nói chuyện. Thành thử họ ngồi hai bên cái bàn. Hai bàn tay cô gái mân mê mấy cuốn tiểu thuyết mang trả còn đặt trên mặt bàn, những cuốn truyện trước đây bị cấm vì thuộc loại phản động đồi truỵ. Nghĩa là cô đã nếm trái cấm, ít ra cô lúng túng vì biết nội dung sách là như thế nào.

Hắn nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay mịn màng và dịu dàng đang gần kề, đang mơn trớn mấy cuốn sách. Thấy hắn nhìn, cô gái ngượng ngập rụt tay, giấu xuống gầm bàn, mặt đỏ như gấc. Hắn hỏi cô nghĩ sao về các nhân vật trong truyện, nhất là nhân vật nữ. Họ hành xử hoàn toàn không theo khuôn phép đạo lý của thời đại, lại càng không theo lời dạy của đảng. Hắn nói có lẽ đời là thế, trong cuộc đời, không có gì là phải chăng, là chừng mực. Giá như một ngày kia, cô tố cáo hắn, hoặc bị tổ chức đảng của cơ quan quân đội cật vấn về quan hệ với hắn, thì nói như hắn vừa nói cũng chẳng có gì đáng ngại. Hắn đã có kinh nghiệm cảnh giác rồi. Đời là thế mà!

Cô còn thêm Mao chủ tịch cũng khối vợ ra đấy. Lúc đó hắn mới dám ôm hôn. Cô gái nhắm mắt, mặc cho hắn vuốt ve tấm thân nhạy cảm dường như đang có điện, lọt thỏm trong bộ quân phục thùng thình. Cô hỏi mượn mấy cuốn truyện cùng loại. Cô nói muốn đọc đủ thứ, cô thấy chẳng có gì đáng sợ cả. Hắn nói một xã hội biến sách vở thành trái cấm mới là một xã hội đáng sợ. Trong cái gọi là Đại Cách mạng văn hoá mà người ta bảo là đã kết thúc, nhiều người đã bỏ mạng vì vậy đó. Cô nói cô biết chứ, cô đã thấy tận mắt người ta bị đánh cho đến chết, ruồi bâu trên xác chết đen máu của những người bị quy là phản cách mạng, chẳng ai dám nhận lãnh về chôn. Lúc đó cô còn nhỏ, giờ cô người lớn rồi, sao anh cứ như trẻ con.

Hắn hỏi thế nào là người lớn. Cô bảo hắn đừng quên là cô học y khoa, rồi cô cười, nhăn nhăn mặt. Rồi hắn cầm tay cô, hôn đôi môi lúc đầu mím chặt rồi từ từ mềm mở. Về sau, cô hay quay lại nhà hắn, trả sách và mượn sách, bao giờ cũng vào ngày chủ nhật, ở lại mỗi lần lâu hơn, có khi từ trưa đến chiều tối, nhưng phải bắt kịp chuyến xe buýt 8 giờ để về trại lính ở ngoại ô xa. Lúc ấy trời đã tối hẳn, trong sân không còn tiếng vòi nước, tiếng rửa rau, hàng xóm đã đóng cửa, hắn cũng đóng cửa và ôm chặt lấy cô. Cô không bao giờ cởi bộ quân phục, mắt cô luôn luôn canh chừng chiếc đồng hồ báo thức. Đến giờ chuyến xe buýt chót, cô hấp tấp cài hàng khuy áo vét.

Càng ngày hắn càng nóng ruột có được một nơi chốn để che chở cuộc sống riêng của mình. Khi hắn chật vật xin được giấy chứng chỉ li hôn, theo đúng quan niệm sinh hoạt chính thống của chính quyền, hắn tuyên bố muốn lập gia đình và nói điều kiện tiên quyết cô vợ tương lai đặt ra là hắn phải có nhà ở. Hắn đã có 20 năm thâm niên (tính cả những năm cải tạo ở nông thôn hồi Cách mạng văn hoá), theo chính sách phân phối nhà ở, lẽ ra hắn phải được cấp nhà từ lâu. Không biết bao nhiêu lần hắn làm ỏm chuyện với cán bộ văn phòng, cuối cùng họ phải cấp cho hắn một căn hộ nhỏ, trước khi hắn bị lãnh đạo đảng ở cấp trên Hội nhà văn quy kết. Thế là hắn dốc hết quĩ tiết kiệm, lại moi thêm được tiền ứng trước cho một cuốn sách chẳng biết rồi có được phép xuất bản hay không, thiết bị một chút tiện nghi cho căn hộ. Kết quả là rốt cuộc, hắn đã có được một tổ ấm.

Cô gái vừa bước chân vào nhà mới, hắn vừa khép cửa cài then thì cả hai đã phấn khích tột độ. Mấy bức tường hồi đó chưa chát xong vữa, sàn nhà đầy vôi là vôi. Giường cũng chưa có, thế là trên một tấm ni-lông lấm vôi, hắn đã cởi bộ quân phục quá khổ của cô, phô ra tấm thân con gái thon thả. Cô chỉ yêu cầu hắn đừng tra vào, nội quy bệnh viện quân y là hàng năm mọi người phải khám sức khoẻ, gái chưa chồng phải khám cả màng trinh. Trước khi nhập ngũ họ đều phải qua sát hạch chính trị và khám xét toàn thân bởi vì, ngoài công tác hàng ngày ở quân y viện, thỉnh thoảng họ còn phải thi hành nhiệm vụ quân sự, tháp tùng để chăm lo sức khoẻ cho các thủ trưởng trong những chuyến công tác. Họ không được phép lập gia đình trước tuổi 26, lấy ai cũng phải được sự chuẩn y của cấp trên. Cũng không có quyền từ nhiệm trước khi lấy chồng bởi vì, theo lời giải thích được phổ biến, có thể có những bí mật nhà nước mà họ biết được trong thời gian công tác.

Hắn đã làm đủ thứ với cô, có một điều là không tra vào. Hắn đã giữ đúng lời hứa với cô. Ít lâu sau, cô phải đi công tác với một tư lệnh quân đội ở biên giới Trung-Việt, hắn bặt tin.

Gần một năm sau, cũng vào mùa đông, cô đột nhiên xuất hiện trở lại. Bữa ấy hắn đến nhà bạn nhậu cho đến nửa đêm, vừa về tới nhà thì nghe thấy tiếng khe khẽ gõ cửa. Mặt đẫm nước mắt, cô nói đứng đợi hắn suốt sáu giờ ở ngoài kia, cóng lạnh mà không dám vào hành lang, sợ có người tọc mạch hỏi cô đợi ai. Cô phải đứng tạm trú dưới mái nhà kho, đợi mãi mới thấy nhà hắn lên đèn. Hắn vội vã đóng cửa, kéo màn. Hơi thở còn hổn hển, thân hình lọt thỏm trong bộ quân phục, cô nói : " Anh, anh yêu em đi ".

Hắn đã yêu cô trên tấm thảm. Họ lăn đi lộn lại, không, họ lấp biển dời sông, trần trũi như những con cá, đúng hơn, như những con dã thú vật lộn cắn cấu nhau. Cô khóc nức nở, hắn nói cứ khóc đi em, ngoài kia không ai nghe thấy đâu. Và cô khóc thật to, rồi thét rồi gào. Hắn nói hắn là con lang con sói. Cô bảo không, anh là anh yêu của em. Hắn nói hắn muốn thành con sói, con dã thú tàn bạo và khát máu. Cô nói cô hiểu anh lắm, anh là anh của em, em không sợ, từ nay em là em của anh, em chỉ tiếc đã không hiến em cho anh từ trước... Em đừng nói vậy..., hắn nói.

Rồi cô nói chỉ mong cha mẹ tìm mọi cách cho cô thoát khỏi quân đội. Còn hắn trước đó ít lâu đã nhận được giấy mời xuất ngoại, mà bịn rịn chẳng muốn đi. Cô nói em sẽ đợi anh, em là người vợ bé bỏng của anh. Đến khi hắn có hộ chiếu và thị thực thì chính cô hối thúc hắn phải đi kẻo lại có lệnh hoãn. Hắn không ngờ họ sẽ mãi mãi xa nhau, hoặc giả hắn không muốn, không dám nghĩ tới điều ấy, tránh nhìn thấu tâm can mình.

Hắn không chịu cho cô ra sân bay, vả lại cô cũng bảo cô không thể xin nghỉ phép. Có muốn chăng nữa, thì đi chuyến xe buýt đầu tiên từ trại lính, đổi xe hai lần, cũng chẳng thể nào tới phi trường kịp giờ máy bay cất cánh.

Hắn chẳng bao giờ có thể ngờ có ngày bỏ nước ra đi, mãi tới lúc máy bay nổ máy rồi cất cánh khỏi phi đạo của sân bay Bắc Kinh, hắn mới ý thức có lẽ sẽ như vậy, hắn mới nghĩ rằng " có lẽ " hắn sẽ không bao giờ quay trở lại dải đất đang chạy dài bên kia khung cửa kính, dải đất hoàng thổ gọi là tổ quốc kia, nơi hắn đã ra đời, lớn lên, đã đi cải tạo, đã trưởng thành, đã khổ đau, mà không bao giờ nghĩ rằng hắn sẽ từ biệt. Vả chăng, hắn có tổ quốc đâu ? Cái vùng đất màu vàng mênh mông kia, nơi những dòng sông đóng băng chảy ngang kia, phải chăng là tổ quốc của hắn ? Câu hỏi ấy mãi về sau mới hiện lên trong đầu hắn, và cũng dần dà hắn mới tìm ra câu trả lời.

Hồi ấy, hắn chỉ muốn để mọi sự trôi qua, chỉ muốn hít thở tự do hơn, muốn thoát ra khỏi cái màn tối đã bao trùm lên quê hương và bản thân hắn. Phải mất gần một năm trời hắn mới xin được hộ chiếu, một năm chạy từ cơ quan này sang cơ quan nọ. Nào hắn có phải là một tên tội đồ, hắn là công dân đất nước này cơ mà. Không có lí gì mà người ta phủ nhận quyền xuất ngoại của hắn. Nhưng mỗi người có quy chế riêng, chế độ đãi ngộ riêng, người ta thiếu gì lí do để không cho anh đi.

Qua hải quan, người ta hỏi hắn mang gì trong va li. Hắn nói chẳng có gì là đồ quốc cấm, toàn vật dụng cá nhân. Hắn phải mở khoá.

- Cái gì trong này vậy?

- Nghiên mực. Mới nguyên mà.

Hắn muốn nói cái nghiên mực này không phải là cổ vật cấm xuất khẩu, nhưng nếu họ muốn ngăn không cho hắn đi thì thiếu gì cớ. Càng lúc hắn càng thấy căng thẳng. Đột nhiên một ý nghĩ loé trong đầu hắn : đây không phải là quê hương của hắn.

Cùng lúc ấy, dường như có tiếng gọi :

- Anh...

Hắn hít một hơi dài, cố gắng bình tĩnh trở lại.

Cuối cùng, họ để cho hắn qua. Hắn đóng chiếc va-li, đặt nó lên thảm lăn, khép túi xách tay rồi bước qua cổng dẫn vào hành lang lên tàu. Một lần nữa, hắn lại nghe thấy tiếng gọi, hình như có ai kêu tên hắn. Hắn tiếp tục bước, làm như không nghe thấy, nhưng vẫn quay đầu lại. Người lính hải quan vừa khám xét hành lí của hắn nhìn chăm chăm vào những người ngoại quốc đi sau hắn, nhưng không khám ai mà để cho họ qua hết.

Lúc ấy, hắn nghe tiếng gọi dài, giọng nữ réo tên hắn, âm thanh như vọng lên từ xa, bay vượt lên trên tiếng ồn ào của đám đông đứng ở phòng đợi. Hắn đưa mắt tìm nơi xuất phát tiếng gọi ở phía bên kia vách gỗ hàng rào hải quan, thấy thấp thoáng bóng người mặc áo măng-tô nhà binh, đầu đội cát-két, đứng dựa vào lan can cẩm thạch trắng trên lầu, nhưng không nhìn ra mặt.

Cái đêm hai người chia tay, cô ép người vào hắn, thầm thì : " Anh, anh đừng trở về làm gì ". Phải chăng cô linh cảm ? Hay cô đã nghĩ hộ hắn ? Cô sáng suốt đoán trước ý hắn ? Hắn lặng thinh, chưa dám quyết định. Chính cô đã gieo ý trong đầu hắn dù hắn không dám nhìn thẳng vấn đề. Hắn chưa sẵn sàng chế ngự tình cảm và dục vọng, hắn không thể bỏ cô.

Hi vọng không phải cô đang nhô người khỏi lan can, hắn quay đầu trở lại, tiến về cổng lên tàu. Ngọn đèn đỏ nhấp nháy trên bảng báo chuyến bay khởi hành. Hắn lại nghe tiếng gọi xé tai, kéo dài "Anh...". Chắc là cô. Hắn không ngoái cổ lại, bước thẳng qua cổng.

Ông thợ giày và cô con gái - Cao Hành Kiện

Ông thợ giày và cô con gái (*)

Cao Hành Kiện

Nguyễn Hối Thủ dịch

Khi chúng tôi dậy sớm đi ra bờ sông thì nhìn thấy Ðại Kinh Tử, cô ta đã chết. Tôi ra sông gánh nước, sáng sớm nước sông mát mẻ, chưa có người giặt dũ. Thím Trương đi vo gạo, nhà thím ở phía bờ sông cao. Tôi đứng trên cầu rửa, vừa xách thùng nước đến, ngửng đầu lên một cái thì thấy nổi lềnh bềnh phía dưới gốc liễu nước cong queo một bọc quần áo. Tôi cho là ai đó trước đấy đã giặt đồ nhưng vô ý mới để quần áo bị nước cuốn đi. Quay đầu nhìn lại chỉ thấy có mỗi thím Trương. Tôi liền gọi : "Thím Trương ơi, quần áo nhà thím bị nước cuốn đi kìa !" Thím đáp : "Làm gì có, tôi đang vo gạo mà" Tôi mới đặt gánh nước lên trên bờ, đến tận nơi xem. "Ối trời ơi, chết tôi rồi !", tôi hét lên. Thím Trương chạy ngay lại, rồi chúng tôi xô đến gần. Chẳng phải là một người hay sao ? Quần áo gì đâu ? Mặt ngửa lên, đầu vẫn chìm trong nước, lại là một cô gái... mà. Chẳng phải là cô con gái của ông thợ giầy, Ðại Kinh Tử, hay sao ? Chân cẳng chúng tôi đều bủn rủn cả. Sáng tinh mơ, trên bờ sông chỉ có mỗi hai chúng tôi. Chúng tôi gào to:

"Ối làng nước ơi, lại đây, lại đây, có người chết đuối!"

Người đầu tiên là thím Trần từ trên dốc xuống, tay đang ôm ra giường. Sau này thím bảo nếu thằng Nhị Mao nhà thím mà không đái dầm ra giường thì thím chẳng phải ra sông giặt đồ sớm như thế làm gì. Sau đó là lão Lý chủ quán đậu phụ cũng nghe thấy tiếng gọi mà đến.

"Mấy người đứng nhìn gì thế ? Không nhanh mà kéo người ta lên à ! Tiếng lão Lý kêu, chúng tôi mới xuống nước vớt người, giầy cũng chẳng kịp cởi. Nhưng làm sao kéo lên được ? Tóc đã quấn hết cả vào rễ cây thế này, hai bím tóc dài tết thật đẹp, mầu tóc đen nhánh óng ả nhường nào giờ đã thành một mớ bòng bong.

- Ðã tắt thở từ lâu ! Lão Lý nói thế. Chị có nhớ không?

Ðến lúc chúng tôi kéo được thi thể lên thì trên bờ đã đông người. Ai cũng đều nhìn thấy, nó là như thế, và cũng đã hơn năm giờ sáng, hoặc nhiều lắm thì cũng chưa đến sáu giờ. Trời đã sáng rõ, mặt trời tuy chưa ló dạng, nhưng bên kia sông phía trên rừng táo bầu trời vừa ửng hồng.

Sau đó, có người gọi : ""Làm hô hấp nhân tạo đi !""

Bọn tôi mấy đứa con gái chẳng ai có cái tài đó, bọn đàn ông thì không muốn động tay, người ta còn là một cô gái trinh mà.

Ðã lâu thế rồi thì còn cứu gì, mặt đã trắng bệch như tờ giấy, môi thâm đen sì, không có một tý sắc máu nào. Bụng lại chương phình, ôi, trông tội nghiệp quá. Một cô gái thật tốt, vừa dậy thì, đang độ mơn mởn đào tơ, chỉ khoảng mười bẩy, mười tám tuổi, ngoan ngoãn hiền lành, thật thà chân chất, hễ gặp người lạ hỏi chuyện là mặt lại đỏ bừng. Không bao giờ cô dính líu đến những chuyện lộn xộn đấu đá, lại cũng hề ai thấy cô từng điên khùng gì cả. Trong nhà giặt dũ áo quần, bếp nước đều một tay cô, lại còn trông nom đứa em nhỏ của cô là Tiểu Bảo nữa.

Mẹ cô mới bị bệnh mất năm trước. Trên cô còn có một chị gái, đã đi lấy chồng rồi, chỉ còn mỗi cô cùng đứa em trai và ông bố sống với nhau. Cái lão già quỷ này không biết là loại gì, hễ cứ động đến là đánh đập ! Cứ như thể không phải con đẻ của y hay sao ấy chứ ? Bà mẹ quả thật là một con người tốt, đối với chúng tôi đều cứ như chị em. Hợp tác với người khác mở một sạp hàng bán rau, bà nuôi ba đứa con khôn lớn có phải dễ gì đâu. Một tay lão già đóng giầy, phỏng kiếm được là bao ? Mấy năm đó cái gì cũng đều nằm trong "tổ chức", không cho phép làm tư, vì như thế sợ sẽ thành tư bản chủ nghĩa ! Cái lão già này còn có tật uống rượu, mà lão uống như thùng thủng đáy, hễ mở mồm là chửi, giang tay là đánh. Vợ con là chỗ để lão trút tất cả tức giận, làm ầm ỹ cả bốn bề phường xóm không ai được yên với lão. Mẹ Ðại Kinh Tử chưa quá năm mươi mà đã héo mòn. Bà chết rồi, lại đến lượt con gái bị đánh. Thằng con trai thì từ trước đến giờ lão không nỡ đánh một cái. Có ai đó bảo Ðại Kinh Tử mệnh bạc, đầu thai làm thân con gái. Giống như hễ là con gái thì phải trả nợ, đó là nếp sống ở thị trấn này. Trong thành phố thì không thế, các cô gái trẻ đều trang điểm lộng lẫy, ăn mặc đẹp như hoa. Thế mà chưa bao giờ thấy Ðại Kinh Tử mặc trên người một thứ quần áo vải hoa. Nói thật ra thì có cô gái nào mà không thích đẹp ? Huống hồ một cô gái sáng sủa, tươi mát với đôi bím tóc đen nhánh mượt mà óng ả như thế. Ôi, nói những thứ này thì có ích gì ? Không hiểu cái gì đã khiến cho cô bị sinh ra trong cái gia đình như thế?

Tại sao cô bị đánh ? Vì cơm nấu nát, vì trời tối sang thăm bên hàng xóm, vì đứng một lát ở bậu cửa, vì có cậu bé nào đó tìm cô để nói câu chuyện, tất cả đều là những chuyện khó tránh bị chửi đánh. Ai đời lại dậy dỗ con kiểu đó không ? Mẹ mới mất, đang học trung học năm thứ nhì đã bị bắt phải nghỉ, ông giáo Tôn ở trường trung học đến nhà vận động, nói hết lời, lão già cũng không mở miệng. Ðến lúc ông giáo Tôn vừa bước khỏi bục cửa, lão già mới bảo : ""Tao cho tiền để mày thành điên à ?"" Học trò tổ chức tiết mục nhẩy, y bảo là bọn điên ; còn bảo học nhiều thì để dùng vào việc gì ? Sớm muộn rồi cũng chỉ đem gả cho người khác mà thôi ! Anh bảo như thế thì còn nói gì được với lão nữa?

Con gái chúng tôi vốn ngồi cùng bàn với Ðại Kinh Tử, chị chị em em rất thân thiết. Ðến nhà tìm Ðại Kinh Tử , nói : ""Ngày mai hợp tác xã có xe chở lợn sống lên huyện, chị em mình đi vào thành xem phim đi, mẹ tớ bảo để tớ mua cả vé cho cậu nữa"". Lão già liền phát ngôn : "" Phim phiếc gì ? Ðừng có mà xem những thứ nhố nhăng !"". Lão bảo trong phim toàn những thứ ôm ôm ấp ấp thì có gì là hay ho. Nhưng xem phim ảnh cũng có thể là giáo dục chứ, các vị thấy thế nào?

Lúc còn chưa xẩy ra chuyện này, chị Trương nhà anh chả bảo về ông ta là : ""Chỉ thiếu điều đánh lấy cái xích sắt"". Cậu Ngô ở tiệm cắt tóc bên cạnh, vườn nhà cậu tiếp giáp với vườn nhà ông thợ giầy, có lần cậu này tưới vườn, Ðại Kinh tử đang hái rau, hai người đứng nói chuyện bị ông lão về bắt gặp, thế là lại một trận chửi rủa, toàn những thứ khó mà nghe cho lọt lỗ tai, lão không hề sợ bẩn mồm, nhưng mọi người có thích bị bẩn tai đâu ! Chỉ tội con gái lớn như thế, không biết che mặt bằng gì?

Ðại Kinh Tử đến nhà chúng tôi, đều là chỗ hàng xóm láng giềng, cũng phải hỏi năm ba câu, tại sao bố cháu lại đánh cháu ? Cô chỉ khóc, chúng tôi thôi không dám hỏi thêm nữa.

Ngay cả đến sách lão cũng cấm con bé đọc, cứ cầm quyển sách đọc là như đang làm chuyện bại hoại, len lén nhét vào lưng đem đi rồi lại len lén đem về. Có một lần, không nhớ cái quyển ấy gọi là gì ? - Ðúng rồi, là : "Thanh niên Trung quốc", nó là một quyển khổ lớn, đúng, là tạp chí. Lão nhìn thấy quyển sách, liền đem ngay nhét vào bếp lò, đốt luôn. Ðó là quyển con bé nhà tôi mượn ở thư viện trường học, nên lại phải bồi thường mất mấy hào. Ðó chẳng phải là sách giúp thanh niên học giỏi hay sao ! Lão già, cả mấy chữ lớn ngoài bìa cũng không đọc được, chỉ thấy có ảnh nữ học sinh đang tập thể dục, nói rằng không mặc quần để lộ cả đùi ra. Con bé nhà tôi đến đòi lão đền sách, lão cũng nói y hệt như thế với nó, lại còn bảo : ""Mày mà còn đưa cho nó xem những sách bậy bạ thì đừng có bước vào nhà tao nữa !"" Cái lão quỷ này không phải chúng tôi nguyền rủa y, nhưng như thế là đáng kiếp cho y, bức chết con gái của chính mình thì bản thân số phận cũng chẳng thể nào kết cục đẹp đẽ được!

Các người hỏi thế lão thợ giầy, y đã đến hiện trường chưa phải không ? Dĩ nhiên là lão đã đến rồi. Nói thế nào thì nói cũng vẫn là con của lão chứ. Thể nào cũng có người đến gọi lão thôi. Lão xỏ vội giầy vào rồi chạy đến. Cà thọt cà thọt vì một bên chân lão hơi què, có lần đã bị bại liệt, chẳng qua vì uống quá nhiều rượu. Thấy lão đến, không ai nói năng gì, mọi người đều dãn ra xem hai cha con lão nhận nhau như thế nào.

Lão già khuỵu chân xuống, ngã quỵ trên kè đá bên sông, không ngóc lên được nữa. Lão không khóc nổi ư ? Nằm đấy là đứa con gái của chính lão sinh ra. Lão run lẩy bẩy, bò đến bên cạnh con, nắm lấy tay Ðại Kinh Tử rồi khóc hu hu, trên trán lồi lên tất cả đám gân xanh. Quả tim ai không là da thịt. Ðáng đời lão ! Mà lạ thật, cũng thấy đáng thương.

Sau đó phải tìm một tấm ván để khiêng Ðại Kinh Tử về nhà, đặt cô nằm ở gian giữa nhà cô. Mỗi người đều khuyên nhủ vài ba câu, rồi chẳng biết nói gì khác, chúng tôi giải tán. Từ nhà lão đi ra, đã nghe được những điều chẳng có gì hay ho, trên đường lúc đó mọi người đều xầm xì bàn tán. Cách vách tường là phường hàng dầu, ông kế toán Ðại Ma Tử và mấy người nhà ông ấy mới kể cho chúng tôi nghe, đầu đuôi câu chuyện nó như thế nào?

Tối ngày hôm trước, lúc đèn điện vừa sáng đã nghe tiếng ông già đập bàn quát mắng. Không phải đều là nhà bằng gỗ cả hay sao ? Cách một tấm tường ván thì có gì mà không nghe thấy ? Lão già không biết nghe từ cái mồm bép xép nào nói rằng Ðại Kinh Tử đã nói chuyện với người đàn ông nào đó dưới rừng liễu hồng bên cạnh sông. Lão đập bàn tra hỏi con gái. Trước hết chửi con gái không biết dơ mặt, bắt con phải khai ra, ngày hôm đó, từ giờ nào đến giờ nào, đi đâu, gặp ai. Sau đó là đánh đập, chửi rủa nào là đồ dâm đãng, dụ dỗ đàn ông, rồi những thứ không thể nào nghe lọt lỗ tai được, nói lại chỉ bẩn mồm.

Một cô gái nhỏ làm sao chịu nổi ? Sau đó Ðại Kinh Tử khóc, còn lão già thì đánh. Ma Tử cả gia đình và hai bên hàng xóm không thể không nghe thấy, các người có thể đến hỏi xem. Thế không ai sang khuyên can gì à ? Ai mà muốn dính đến cái chuyện xúi quẩy như thế ? Lại không biết cái con quỷ thất đức nào đã rỉ tai cho lão già cái tin đó. Kỳ thực, cô Ðại Kinh Tử, chúng tôi đều nhìn thấy cô ấy lớn lên, hoàn toàn làm gì có việc như thế. Dù có nói chuyện cùng ai đi nữa, một cô gái lớn như thế, có thể dậy bảo một cách êm thắm bộ không được hay sao ? Ôi, đầu thai thành con gái quả thật là tội nợ.

Chết làm sao ? Chết như thế đấy. Tôi và thím Trương, chúng tôi mọi người tại bờ sông đều đã nhìn thấy. Người xấu ư ? Chưa bao giờ nghe nói đến. Ấy, Các người hỏi ông thợ giầy, cái lão già đó ư ? Ông ta không phải là người xấu, không thể làm việc như thế. Ðiều này chúng tôi cũng không thể nói mò được, dù người ta đã chết ; vì ngay buổi chiều hôm ấy ông ta đã qua đời.

Mọi người đã rã đám hết rồi ư ? Thi thể đã khiêng về đặt trong gian nhà chính của ông thợ giầy. Ông lão ở đó giữ xác chết, y ngồi ngây người trên một cái ghế đẩu nhỏ bằng gỗ. Cửa gian nhà chính nhìn ra đường cái, người qua đường đều nhìn thấy rõ. Ðối diện bên kia đường là một tiệm tạp hoá, anh họ Ðiền to lớn đang đứng bên bệ tủ hàng. Ðến giữa trưa, người từ quê ra chợ đều đã vắng, những kẻ tò mò quanh đường cũng đã về nhà ăn cơm. Từ sau bệ tủ của mình anh chàng to lớn có thể nhìn thấy được bên trong gian nhà chính của ông thợ giầy. Ông lão vẫn ngồi, ngồi suốt. Trước tiên là đập đầu như người ngủ gật, sau đó là lệch người đi rồi ngã xuống đất không dậy nữa. Anh chàng cao lớn không để ý, mà cũng không muốn động đến ông lão. Thấy ông ta cả nửa ngày không ngồi dậy, anh mới sang đường đi vào bên trong nhà, đỡ ông ta dậy thử xem, thì thấy mặt đã tím như gan lợn, mồm cũng méo xệch đi, thế mới hô hoán lên. Chờ để kéo đến được nhà thương ở phía đường đồ gỗ thì đã không cứu được nữa rồi. Anh chàng cao lớn kia đã tận mắt thấy, các người cứ đi hỏi mà xem. Chuyện là như vậy.

À, còn Tiểu Bảo ? Tiểu Bảo thì nhờ được người chị cả đã lấy chồng về đem đi. Sau khi thu xếp xong hậu sự, ngay ngày hôm ấy họ đã bỏ đi, cái nhà ông thợ giầy chỉ trong phút chốc đã trống không, trên cửa dây xích khoá.

Các người ạ, cứ đến điều tra xem cũng được, các người đều là cán bộ huyện, là những kẻ có văn hoá, lại đã từng trải việc đời. Các người bảo là không, trong thành làm gì xẩy ra được chuyện như thế ư?

Bắc Kinh, ngày 17 tháng 2, năm 1982.

(*) trích trang 95-100, từ sách ‘Mua cần câu cho ông tôi’,

Cao Hành Kiện, Nobel 2000, NXB Liên hiệp văn học, Đài Loan, 1989

Trong công viên - Cao Hành Kiện

Trong công viên

Cao Hành Kiện

Nguyễn Hồi Thủ dịch

- Đã lâu lắm rồi mình không còn đi dạo công viên. Không lúc nào có thì giờ rỗi mà cũng chẳng còn thấy thú vị gì với chuyện ấy nữa…

- Mọi người ai cũng thế cả, hễ xong công việc là chạy thẳng về nhà, bao giờ cũng vội vã.

- Mình nhớ thuở bé cứ thích đến cái công viên này để nhào lộn trên cỏ.

- Bố mẹ dẫn đến đấy chứ.

- Dĩ nhiên rồi.

- Nhất là khi có đằng ấy ở đó.

- Mình còn nhớ chứ.

- Thuở đó đằng ấy còn có hai cái bím tóc.

- Còn đằng ấy thì mặc một cái quần yếm, trông ra vẻ lắm.

- Còn đằng ấy thì lại quá cao xa, trông rất kiêu.

- Thế à?

- Chứ sao, chả ai dám đến gần.

- Thế mà mình không nhớ đấy, ấy thế mà mình lại rất thích chơi với đằng ấy mới lạ chứ, và ngay cả đá bóng.

- Đùa, đằng ấy mà đá bóng à! Đi giày trắng nõn, lúc nào cũng sợ bẩn giày.

- Đúng đấy, hồi bé lúc nào mình cũng thích đi giày thể thao trắng.

- Trông cứ như là một nàng công chúa.

- Sao lại không, một nàng công chúa đi giày thể thao.

- Sau đó đằng ấy dọn đi nơi khác.

- Ừ nhỉ.

- Lúc đầu, chủ nhật đằng ấy còn hay đến nhà mình chơi, sau đó thưa dần.

- Lúc đó mình lớn rồi.

- Mẹ mình quý đằng ấy lắm.

- Mình biết chứ.

- Trong gia đình không có con gái mà.

- Mọi người đều bảo chúng mình giống nhau, trông như hai chị em.

- Này đằng ấy đừng quên là mình sinh cùng một năm mà tớ còn hơn đằng ấy những hai tháng đấy.

- Nhưng trông tớ lại lớn hơn đằng ấy, lúc nào cũng cao hơn một gang tay, ai cũng bảo tớ là chị.

- Ở tuổi đó con gái bao giờ cũng lớn nhanh hơn con trai. Mà thôi, mình nói chuyện khác được không?

- Nói chuyện gì bây giờ?

Dưới hai hàng cây bên lối đi là một rặng bách cắt gọn ghẽ; trên con dốc phía bên kia hàng bách, một cô gái mặc váy hồng cầm xắc tay đỏ đang ngồi trên một chiếc ghế đá dài.

- Mình cũng ngồi xuống đây một lát đã.

- Được.

- Mặt trời sắp lặn.

- Ừ đẹp nhỉ.

- Tớ không thích cái kiểu đẹp giữa cảnh giả tạo này.

- Đằng ấy chẳng bảo vẫn thích đi công viên mà.

- Đó là lúc mình còn bé. Sau đó mình lên sống ở miền núi, làm nghề đốn củi trong rừng hoang bảy năm liền.

- Gian khổ thế mà cũng chịu được.

- Đúng là đời sống trong rừng không phải dễ.

Người con gái mặc váy đứng lên khỏi ghế, ngóng về cuối lối đi, qua hàng rào cắt thẳng tắp, vài người từ phía này đi lại, trong số ấy có một thanh niên tóc dài xuống mang tai. Phía bên trên vòm cây và đầu tường, các tia nắng sắp tắt ngập trời một màu đỏ rực, ngả sang màu tím rồi vươn lên rẽ quạt theo hình thù khúc khuỷu những đám mây.

- Đã lâu lắm rồi tớ chưa nhìn thấy một buổi hoàng hôn đẹp như thế này, cả bầu trời rực lửa.

- Như một đám cháy.

- Như một đám cháy rừng.

- Nói đi, nói tiếp đi mà.

- Khi có đám cháy rừng, trời cũng y như thế này, lửa lan nhanh một cách mãnh liệt đến độ không ai có thì giờ đốn cây nữa. Cảnh tượng rất kinh hoàng, tất cả củi đốn rồi đều bay tung lên trời, chẳng khác nào những tàn rơm bay loạn trong bếp lửa. Lúc đó những con báo bắt đầu chạy trốn như điên khùng, nhảy cả xuống sông và bơi về phía người…

- Báo không tấn công người à?

- Chúng không còn thiết gì đến việc ấy nữa.

- Các anh không bắn chúng à?

- Bọn này cũng thế, sợ xanh mặt, đứng tất cả trên bờ, giương mắt nhìn như chôn chân tại chỗ.

- Thế không có cách nào chạy à?

- Cả cái khe núi cũng không là chướng ngại gì đối với lửa, những thân cây bên kia sông đều nạm đen, nổi “lốp bốp” rồi bắt đầu cháy trong một tiếng vang “ào…” lớn. Trong vòng mấy cây số chung quanh, khói, lửa tràn ngập tất cả, không khí ngột ngạt khó thở chỉ còn cách chờ cho lửa đổi chiều hoặc cháy đến bờ sông mới yếu đi mà lụi dần.

Cô gái mặc váy lại ngồi xuống ghế đá, đặt cái xắc tay bên cạnh người.

- Này, đằng ấy hãy kể về những năm tháng ấy đi.

- Có gì mà kể.

- Làm sao mà không có gì, tất cả những điều vừa kể chẳng là thú vị?

- Không đâu, những thứ ấy có gì là hay ho. Thôi, nói về chuyện của đằng ấy đi.

- Về mình à?

- Ừ về đằng ấy.

- Tớ có một đứa con gái.

- Nó mấy tuổi?

- Sáu tuổi.

- Nó giống đằng ấy nhiều không?

- Giống, mọi người ai cũng bảo thế.

- Có giống đằng ấy lúc còn bé không, trắng à? Nó cũng đi giày thể thao.

- Không, nó chỉ thích đi giày da thường, bố nó mua cho nó hàng lố.

- Đằng ấy sống có hạnh phúc không? Ông chồng thế nào?

- Anh ấy đối với mình tốt lắm, nhưng bảo là có hạnh phúc không thì mình cũng chẳng biết thế nào mà nói.

- Hiện giờ công việc làm ăn ra sao? Có gì thú vị không?

- Cũng được, nếu so sánh với những người cùng tuổi mình thì cũng khỏe: ngồi văn phòng, trực điện thoại, bàn giao hồ sơ lên ban giám đốc.

- Thư ký à?

- Thủ thư.

- Đó là một công việc đòi hỏi sự tin cẩn, như thế là được tin dùng đấy.

- Khá hơn làm công nhân một tý, còn đằng ấy, không tìm cách mà đổi đời đi chứ.

- Có đấy, cũng cố gắng làm nên giờ có khá hơn.

Trên bầu trời, ánh chiều đã yếu ớt, ngả sang màu đỏ sẫm, chỉ còn phía chân trời xa, dưới một viền mây đen kịt, là còn một vệt ánh sáng vàng nhạt chiếu lờ mờ lên các ngọn cây. Trên con dốc, mấy bụi cây đã trở thành các bóng đen. Người con gái vẫn ngồi đó, đầu cúi xuống trên ghế đá, cô ta làm một động tác như đang nhìn đồng hồ, rồi đứng lên, cầm xắc tay, xong lại đặt xuống ghế, ngong ngóng về phía lối đi bên kia hàng bách; rõ ràng là cô đã nhìn thấy mặt trăng vừa ló dạng từ mấy đám mây, cô quay người lại, bắt đầu đi từng bước chậm rãi, đầu cúi thấp.

- Cô này đang chờ ai đó.

- Không gì mệt bằng chờ đợi, thời buổi này mấy thằng con trai toàn cho con gái ăn thịt thỏ.

- Ở đây trong thành phố, con gái nhiều hơn con trai à?

- Thật ra con trai cũng không ít, nhưng con nhà đàng hoàng thì hiếm lắm.

- Trông cô bé này xinh ra phết.

- Con gái mà đi bước đầu thì đứa nào cũng khổ cả.

- Không biết thằng bồ rồi có đến không?

- Ai biết được, lo làm gì cho mệt đầu.

- May mà chúng mình cũng đã qua cái thời ấy rồi. Đằng ấy đã bao giờ đợi ai thế chưa?

- Chỉ có cái ông nhà mình là lúc nào cũng phải đợi thôi. Còn đằng ấy có hay bắt người ta đợi không?

- Tớ chưa bao giờ lỗi một cuộc hẹn nào cả.

- Đằng ấy hiện đang có cô nào phải không?

- Ừ cũng nhì nhằng.

- Thế sao không lấy nhau đi?

- Có lẽ rồi cũng phải thế.

- Đằng ấy có vẻ không thích cô ta mấy thì phải?

- Tớ chỉ thấy thương hại.

- Thương hại không phải là tình yêu. Nếu đã không yêu người ta thì đừng nói dối người ta làm gì.

- Tớ chỉ tự dối mình thì có.

- Nhưng thành ra cũng dối cả người ta nữa.

- Thôi bỏ chuyện ấy qua một bên đi.

- Ừ thì thôi.

Người con gái đã ngồi xuống. Bỗng nhiên, cô ta đứng bật dậy nhìn ra lối đi đã nhá nhem, chỉ còn lờ mờ một vệt đỏ nhợt nhạt cuối cùng ở phía chân trời. Cô lại ngồi xuống, như thể biết mọi người đang nhìn mình, cô cúi xuống, hình như đang sửa lại váy nơi đầu gối.

- Không biết anh chàng rồi có đến không?

- Chịu.

- Đáng lẽ anh ta không nên làm như thế.

- Có biết bao nhiêu thứ đáng lẽ người ta không nên làm.

- Cô bạn đằng ấy có xinh không?

- Trông chán mớ đời.

- Ai lại nói như vậy. Nếu không yêu người ta thì cũng đừng nói dối. Sao không tìm lấy một người mà mình yêu thích thật sự, một cô nào trẻ, đẹp đấy?

- Một cô gái đẹp mà thích tớ làm gì có trên đời này.

- Tại sao?

- Bố tớ có quyền cao chức trọng gì đâu.

- Đừng nói thế, tớ không muốn nghe ai nói như vậy cả.

- Thế thì đừng nghe nữa, chúng mình phải đi thôi.

- Đằng ấy đến nhà tớ đi.

- Tớ phải tìm một món quà gì cho con gái đằng ấy, để mừng chứ.

- Đừng nói thế.

- Có gì là xấu đâu?

- Chỉ giỏi châm chọc.

- Tớ có ý ấy đâu.

- Tớ chỉ muốn đằng ấy được hạnh phúc.

- Tớ không muốn nghe nói đến hai chữ đó nữa.

- Đằng ấy không hạnh phúc à?

- Tớ không muốn nói về chuyện đó nữa. Trong tất cả những năm tháng ấy, gặp nhau đâu có dễ gì. Nói làm gì những lời ác độc thế.

- Được rồi, chúng ta nói chuyện khác.

Đột nhiên người con gái đứng dậy. Ở cuối lối đi, một bóng đen đang đến gần, đi rất nhanh.

- Cuối cùng anh chàng cũng đã đến.

Đó là một thanh niên, đeo trên vai cái cặp vải. Nhưng người này tiến thẳng, không dừng chân, đi ngang qua chỗ cô gái rồi xa dần. Cô gái ngoảnh mặt đi.

Vẫn không phải người cô ta đang đợi. Trong cuộc đời thường như vậy, thế có lạ không?

- Cô gái khóc.

- Ai?

Cô gái ngồi, úp mặt vào hai bàn tay như muốn trốn. Lùm cây bên dốc mờ tối đến độ không còn rõ hình thù. Chỉ còn nghe thấy tiếng chim sẻ ríu rít.

- Vẫn còn chim à?

- Cứ phải ở trong rừng mới có chim đấy.

- Vẫn còn chim sẻ à?

- Này, đừng có khinh bạc như thế.

- Tớ lúc nào cũng thế thôi. Nếu không giữ được cái khinh bạc đó thì ngày hôm nay tớ đã không còn ở đây.

- Đằng ấy không nên quá hận đời. Đâu phải chỉ có mỗi đằng ấy phải chịu khổ đâu. Tất cả mọi người đều phải rời thành phố. Đằng ấy phải hiểu: một người con gái trẻ mà phải về miền quê, không gia đình, không quen biết còn gặp khó khăn nhiều gấp mấy đám con trai. Nếu tớ đã phải lấy chồng, ấy là vì không còn cách nào khác tốt hơn. Chính bố mẹ anh ấy đã xoay xở cho tớ về lại thành phố..

- Tớ có trách đằng ấy đâu.

- Đằng ấy cũng chẳng có quyền làm điều đó.

- Có ai có quyền được trách ai đâu.

Đèn đường đã sáng, luồng ánh sáng vàng xuyên qua vòm lá cây xanh. Bên trên thành phố, trong ánh sáng lờ mờ của khung trời đêm, ngay cả ánh những vì sao cũng bị che phủ, nhạt mờ. Trong khi đó những cột đèn giữa các bụi cây lại trở thành rực rỡ.

- Có lẽ mình nên đi đi thôi.

- Đúng rồi, mà đáng lẽ mình cũng chẳng nên đến đây làm gì.

- Người ta lại nghĩ mình là những kẻ yêu nhau. Nhỡ chồng đằng ấy biết được, ông ấy lại có thể hiểu lầm, đúng không?

- Anh ấy không thế đâu.

- Nếu thế thì cũng là người khá đấy.

- Đằng ấy có thể đến nhà tụi này chơi.

- Nếu ông ấy mời tớ.

- Nếu mình mời đằng ấy thì có khác gì nào?

- Nhưng đáng tiếc là tớ không biết địa chỉ nhà đằng ấy ở đâu, nên mới phải đến cơ quan tìm. Nếu không tớ đã đi thẳng đến nhà đằng ấy rồi.

- Bỏ cái kiểu lý sự ấy đi.

- Thôi, cãi nhau làm gì.

- Chính đằng ấy chọc tức người ta đấy chứ.

- Được rồi, tớ xin lỗi, tớ có cố ý đâu.

- Bây giờ ta nói chuyện khác đi.

- Ờ.

Cái lùm cây đã hoàn toàn chìm vào màn đêm, cả bóng người con gái cũng không còn rõ ràng nữa. Tuy nhiên ánh sáng đèn làm vòm lá cây dương xanh màu ngọc thạch như có ánh lân tinh. Một cơn gió nhẹ lướt qua làm rung động bề mặt lá óng ánh mịn màng.

- Hình như cô ta vẫn chưa đi về.

- Chưa, cô ta đang đứng tựa vào cây.

- Cách cái ghế khoảng mười thước là một thân cây lớn, đúng là trên đó có lờ mờ một bóng người dựa vào.

- Cô ta đang làm sao thế?

- Đang khóc.

- Đáng gì mà khóc.

- Tại sao?

- Khóc cho một người như thế thì chả bõ. Cô ta có thể tìm được một người con trai khác yêu cô mà được cô yêu. Cô ta nên đi về thì hơn.

- Cô ta vẫn còn hy vọng.

- Thật ra rồi giữa đường đời rộng lớn, thể nào mà cô ấy lại không tìm được con đường của mình.

- Đừng có tưởng cái gì mình cũng biết. Đằng ấy không hiểu một tí gì về đàn bà cả. Nếu muốn xúc phạm đến họ thì cũng dễ thôi. Đó là những sinh vật yếu đuối.

- Nếu họ biết mình yếu, sao không phấn đấu cho mạnh lên.

- Nói thì lúc nào nghe cũng hay lắm.

- Cần gì cứ phải tự làm khổ mình. Đau khổ trong cuộc sống cũng quá đủ rồi. Phải biết sáng suốt chứ.

- Có biết bao nhiêu điều phải thế này, phải thế kia.

- Tớ muốn nói con người đáng lẽ phải làm những điều phải làm.

- Đằng ấy nói toàn những câu vô nghĩa.

- Cứ thế đấy, đáng lẽ tớ chẳng nên đến gặp đằng ấy làm gì.

- Nói thế cũng lại là vô nghĩa.

- Được rồi chúng ta nên đi thôi, tớ mời đằng ấy đi ăn cơm.

- Tớ chẳng thích ăn gì cả. Có lẽ mình có thể nói chuyện gì khác.

- Nói về gì bây giờ?

- Về đằng ấy.

- Nói về thế hệ sau đi, con gái đằng ấy tên gì?

- Thật ra là tớ mong có một đứa con trai.

- Nhưng một đứa con gái thì cũng thế..

- Không, lớn lên con trai không phải chịu khổ nhiều như con gái.

- Trong tương lai, bọn trẻ sẽ đỡ khổ hơn vì chúng ta đã trả nợ cho chúng rồi.

- Cô ta khóc.

Chỉ có tiếng lá xạc xào trong gió; tuy nhiên, trong tiếng lay động của lá, người ta vẫn có thể phân biệt được tiếng thổn thức từ sau cái ghế và thân cây.

- Phải an ủi cô ta.

- Không được đâu.

- Cứ phải thử.

- Đi đi.

- Một phụ nữ mà làm chuyện này thì tốt hơn.

- Cô ta có cần đâu cái loại an ủi đó.

- Tớ không hiểu đằng ấy muốn nói gì.

- Đằng ấy chả hiểu gì cả.

- Thà không hiểu còn hơn.

- Hiểu nhiều quá lại càng nặng nợ.

- Nếu như thế, cần gì an ủi cô ta? Đằng ấy tự an ủi lấy mình còn hơn.

- Nói thế nghĩa là gì?

- Đằng ấy chẳng hiểu gì tình cảm con người cả. Nếu tình cảm chỉ là gánh nặng thì cũng chẳng cần hiểu làm gì.

- Thế thì chúng mình đi đi.

- Mình đi về nhà tớ?

- Chẳng để làm gì.

- Thế thì chúng ta chia tay như thế này à?

- Tớ đã mời đằng ấy đến nhà ăn cơm ngày mai rồi mà. Anh ấy sẽ có mặt.

- Tớ cho là tớ không nên tới làm gì, đằng ấy thấy thế nào?

- Thế nào cũng được.

Trong bóng đêm, tiếng thổn thức bị dồn nén càng trở nên rõ ràng. Nó nổi trôi, quyện vào tiếng lá xạc xào trong gió tối.

- Tớ sẽ gửi thư cho đằng ấy khi tớ lấy vợ.

- Tốt hơn là đừng gửi gì cả.

- Mai kia nếu tớ đi ngang đây, có lẽ tớ sẽ ghé thăm đằng ấy.

- Tốt hơn là đừng bao giờ đến.

- Đúng rồi, đó là một sai lầm.

- Sai lầm gì?

- Đáng lẽ tớ không bao giờ nên quay lại gặp đằng ấy.

- Không, đằng ấy làm điều đó là đúng.

- Đằng ấy và tớ, chúng ta chẳng có tội tình gì. Đó là lỗi lầm của thời đại. Tất cả cũng trở thành quá khứ rồi. Phải cố mà quên đi thôi.

- Riêng tớ, khó mà quên tất cả được.

- Có lẽ với thời gian…

- Thôi bây giờ đằng ấy đi đi.

- Đằng ấy không muốn đưa tớ đến xe buýt à?

Hai người đứng dậy. Tiếng thổn thức bị dồn nén không kìm hãm nổi vang lên từ chiếc ghế đá trống giờ đã khó phân biệt được, ở đằng kia, sau vệt thân cây đen, cái bóng người cũng nhòe nhoẹt trong bóng đêm.

- Có lẽ chúng mình nên khuyên cô ấy đi về nhà đi nhỉ?

Trong vùng ánh sáng đèn đường, những cây dương rung nhẹ tàn lá xanh non óng ả mịn màng.